مهدي مهريزي
15
ميراث حديث شيعه
روايات ، رو برتافته وآنها را به شكل ارسال درآورده است . وى با به كارگيرى اين شيوه ، از بهرهيابى كامل واندازهء ارزش كأرش كاهيده ؛ امّا در عوض ، با شناساندن منابعى كه از آنها استفاده نموده ، كاستى مزبور را در پرتو چنين امتيازى كمرنگ ساخته است . بخش در خور توجّهى از منابع ياد شده - كه بعضا از آثار عامّه وبجز شيعهء اماميّهاند - از شمار كتابهاى پرآوازهاى است كه در روزگار مؤلّف رواجى داشته وانتساب آنها به نويسندگانشان بدون ترديد تلقّى مىگرديده است . در اين ميان ، نام منابع كهنى همچون كتاب گرانبهاى المعراج تصنيف شيخ أبو جعفر صدوق نيز به چشم مىخورد كه نسخهاش امروزه وجود ندارد . بخش ديگرى از آنها كه در اينجا اندكى به بررسىشان مىپردازم ، آثار نادر وناشناخته ويا كتابهايى است كه از روى نادرستى به مؤلّف ديگرى منسوب شدهاند وبه گمانم منشأش دستنوشتههاى سقيم وكماعتبار آن آثار بوده كه در دسترس مؤلّف قرار داشته است : الف . كتابهاى ناشناخته 1 . بعض كتب المناقب ؛ گفتاورد آن در كتابهاى مناقب متداول ديده نشد . 2 . كتاب الديلمي ؛ ظاهرا مقصود ، يكى از آثار شيخ أبو محمّد حسن بن أبي الحسن محمّد ديلمى دانشمند شيعي سدهء هشتم هجرى بوده باشد . از وى ، كتابهاى إرشاد القلوب ، أعلام الدين وغرر الأخبار بر جاى مانده است « 1 » . 3 . الكشكول ؛ احتمالا همان اثر ارزندهء الكشكول فيما جرى على آل الرسول است كه به سال
--> ( 1 ) . نگر : الذريعة ، ج 1 ، ص 517 وج 2 ، ص 238 وج 16 ، ص 36 ؛ كشف الحجب والأستار ، ص 53 و 392 .